Waar ontstaan stoffen zonder eigenaar?

1. Dieselmotoremissie (DME) 

Bij het draaien van dieselmotoren komen roetdeeltjes, koolmonoxide, stikstofoxiden en polycyclische aromatische koolwaterstoffen vrij. De kleine roetdeeltjes dringen diep door in de longen en zijn door de EU geclassificeerd als kankerverwekkend. Sinds 2023 geldt een wettelijke grenswaarde van 0,01 mg/m³ (bij een tijdgewogen gemiddelde van 8 uur (TGG8)). Afzuiging aan de uitlaat, periodiek onderhoud en het vermijden van stationair draaien zijn cruciaal. In gesloten ruimten zijn dieselmotoren zonder afzuiging inmiddels verboden. 

2. Lasrook 

Lasrook ontstaat bij het smelten van metaal en bestaat uit een mengsel van metaaloxiden, gassen en dampen. De samenstelling verschilt per lasproces en metaalsoort, maar bevat vaak kankerverwekkende stoffen zoals chroom(VI) en nikkel. Een gewone ventilatie is dan niet genoeg. Zorg voor een effectieve bronafzuiging, liefst direct aan de lastoorts, en gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen als de blootstelling hoog blijft. 

3. Houtstof 

Bij het zagen, schuren of frezen van hardhout komt fijnstof vrij dat kankerverwekkend is en vooral de neusbijholten kan aantasten. De grenswaarde bedraagt 2 mg/m³. Gebruik afzuiging direct aan de machine en voer het stof af via een gesloten systeem. Vermijd perslucht of vegen, want daarmee verspreid je het stof juist. Reinig met een stofzuiger met HEPA-filter. 

4. Kwartsstof 

Bij het boren, zagen of slijpen van beton, baksteen of tegels komt respirabel kristallijn silica vrij: fijne stofdeeltjes die diep in de longen doordringen. Langdurige blootstelling kan silicose veroorzaken – een blijvende longaandoening – en verhoogt de kans op longkanker. De grenswaarde is 0,075 mg/m³. Gebruik bij voorkeur natte technieken of een bronafzuiging met afscherming. Alleen ventilatie is niet voldoende om blootstelling te beperken. 

5. Meelstof 

In bakkerijen en andere voedingsbedrijven komt meelstof vrij bij mengen, zeven en transport van meel. Het veroorzaakt vaak allergieën, astma en andere luchtwegproblemen. De grenswaarde is 4 mg/m³. Beperk stofvorming zoveel mogelijk, sluit installaties af en reinig regelmatig met stofzuigers voorzien van HEPA-filter. 

Van waarnemen naar meten  

In veel bedrijven wordt nog te weinig gemeten. Zichtbare rook of stof betekent niet automatisch dat de grenswaarde wordt overschreden, maar ook onzichtbare stoffen kunnen risico’s opleveren. Een blootstellingsmeting of modelberekening is daarom essentieel om risico’s te onderbouwen en de juiste maatregelen te treffen.